Inspiratieblog: Soepele overgang van peuter naar kleuter

De start op de basisschool is voor ieder kind een enorme stap. Nieuwe gezichten, nieuwe routines, een andere ruimte, meer kinderen, meer prikkels. Het is spannend en leuk, maar het kan ook overweldigend zijn. Als pedagogisch professional en als leerkracht kun jij het verschil maken om te zorgen dat de overgang soepel verloopt. In deze blog geven Linda, Suus en Chantal, ambassadeurs van kleuteruniversiteit en alle drie kleuterjuf, tips om de start op school zo soepel mogelijk te laten verlopen.

Waarom een soepele overgang belangrijk is

Een soepele overgang geeft kinderen wat ze nodig hebben om met vertrouwen op school te starten. Als de routines, gezichten, verwachtingen en omgeving herkenbaar zijn, kunnen kinderen zich veilig voelen. Vanuit veiligheid durven kinderen te spelen, te ontdekken en contact te leggen met anderen. Door goed samen te werken met pedagogisch professionals, leerkrachten én ouders kun je bijdragen aan een rustige overgang naar de basisschool. Het is van belang hier ouders bij te betrekken, zodat ouders voorafgaand aan de start al vertrouwen opbouwen met school.

Tips voor de kinderopvang/ peuterspeelzaal

Wanneer het kind bekend is op de peuterspeelzaal of de kinderopvang, is het fijn als daar al wordt gewerkt aan de overgang. Tips hoe je dit zou kunnen doen:

Zorg voor vaste routines die lijken op schoolse routines. Werk hierbij met dagritmekaartjes zodat kinderen hier bekend mee raken.
Gebruik foto’s van de nieuwe juf, de klas, de toiletten of de kapstokken. Laat kinderen hier regelmatig naar kijken en praat er met hen over.
Als de gelegenheid er is en jullie in één gebouw zitten: laat de peuters al eens proeven van de kleuterklas, samen met de veiligheid van de pedagogisch professional.
Bereid de kinderen voor op zelfstandigheid: samen de jas aan-/uitdoen, tas openmaken, opruimen, kiezen van materialen om mee te spelen enzovoort.

Tips voor kleuterleerkrachten

Misschien een open deur; zorg vooraf voor een kennismaking met het kind en de ouders in de klas in de vorm van een individuele kennismaking.
Organiseer een kennismakingsmoment voor alle kleuters die starten in een bepaalde periode (half jaar). Zo kunnen deze kinderen en ouders vast met elkaar kennismaken en zijn de eerste lijntjes voor de start op school al gelegd.
Deel foto’s van de klas met het kind, zodat hij thuis al kan kijken hoe het er uit ziet. Dit kan door de ouders alvast toe te voegen aan het oudercommunicatieportaal waarop foto’s/filmpjes uit de klas worden gedeeld. Je kunt ze ook een hand-out meegeven, over het reilen en zeilen in de klas, zodat ze alles op hun gemak nog eens kunnen nalezen en bekijken met elkaar.
Zorg op de dag dat de nieuwe leerling gekoppeld wordt aan een oudere leerling, zodat deze kan helpen.
Neem als leerkracht een kijkje op de peuterspeelzaal (als de situatie dit toe laat) en probeer het kind al een keer gezien te hebben in de veilige situatie.

Good practices!

Bij Linda op school komen de peuters, als ze eraan toe zijn en bijna 4 jaar worden, af en toe onder begeleiding van een pedagogisch medewerker meespelen en meekijken in de klas. Zo leren ze de klas en de school alvast een beetje kennen. Ook volgt er altijd een overdracht van de peuterspeelzaal naar de basisschool, wanneer de peuter de peuterspeelzaal verlaat. Zijn er bijzonderheden met betrekking tot een peuter, dan is er een warme overdracht vanuit de opvang naar de school. In sommige gevallen komt zelfs de IB-er of de toekomstige groepsleerkracht een aantal keer observeren bij de peuterspeelzaal. Dit werkt heel fijn, want het geeft gelijk een goed beeld. Over anderhalf jaar zullen opvang en onderwijs bij Linda in één gebouw zitten, in een IKC. Dan komen de kinderen in een domein 3-7 jaar. De peuters zullen steeds vaker aansluiten bij het onderwijs. Zo zal de overgang nóg soepeler verlopen.

Pilot

Bij Chantal op school draaien ze momenteel een pilot om te kijken wat het effect is van een leerkracht die meespeelt op de peuterspeelzaal. Hierbij is tot nu toe iedereen positief! De peuterspeelzaal en school zitten al in één gebouw en ze zijn bezig de overgang soepeler te laten verlopen door middel van praktijkonderzoek. Met de pilot kijken ze hoe de overgang van peuter naar kleuter nog vloeiender kan. Er wordt gewerkt aan Kindcentrum-vorming. Zo stemmen de peuter- en kleutercollega’s activiteiten op elkaar af die ze gezamenlijk uitvoeren. Op die manier leren de peuters de school en de leerkrachten op school al een beetje kennen én kunnen de vierjarige kinderen hun oude juffen van de peuterspeelzaal nog eens zien. Het resultaat tot nu toe? Heel veel plezier bij de juffen én de kinderen die inderdaad al veel nieuwe dingen herkennen en gemakkelijker de school binnenlopen.

Er zijn peuter-kleuteroverleggen waarbij de leerkrachten en pedagogisch professionals zaken rondom pedagogisch- en didactisch onderwijsaanbod met elkaar overleggen en afstemmen, en de verwachtingen van eind peuter en begin kleuter op elkaar af te stemmen. Daarnaast probeert de leerkracht het kind al te leren kennen door een keer mee te spelen op de peuterspeelzaal voordat het kind op school komt wennen. Dit wordt logistiek geregeld door de twee kleutergroepen samen buiten te laten spelen en een onderwijsassistente in te zetten die voor een korte tijd de groep vervangt. Door in ieder geval al een keer te hebben meegespeeld is het kind bekend met de gezichten van school en is het makkelijk om te refereren aan ‘die ene keer’ als het kind echt komt wennen.

Mocht je nu nog meer good practices hebben of ideeën hebben waarop de soepele overgang verbeterd kan worden? Laat dit dan gerust weten via de Facebookpagina Vrienden van Kleuteruniversiteit of stuur ons een berichtje op Instagram! @jufsuusinactie, @juflinda.m @jufchantal__